Статистикалық деректер және олардың сипаттамалары: арифметикалық орта, мода, медиана, құлаш. Математика, 6 сынып, дидактикалық материал.

Статистика - мақсаты әр түрлі қоғамдық құбылыстарға жататын мәліметтерді жинақтау, реттеу, талдау және салыстыру болып табылатын қоғамдық ғылым.

«Статистика» термині латын тілінің статус(статус) деген сөзінен шығып, заттың жағдайы, күйі дегенді білдіреді. Бұл сөздің түбірі stato (стато) – «мемлекет» және statista (статиста) – «мемлекет білгірі» деген сөздерінен кейінірек статистика сөзі пайда болды.

Математикалық статистика – статистикалық деректерді өңдеу және талдау әдістерін зерттейтін математика саласы.

• Арифметикалық орта, мода және медиана – жинақталған мәліметтерге қатысты барлық сандардың мәнін көрсететін бір ғана санды таңдаудың әр түрлі тәсілдері.
• Арифметикалық орта деп таңдау мәліметтерінің барлық сан мәндерінің қосындысын осы мәліметтердің санына бөлгенде шығатын санын айтады.
• Мода-ең қарапайым және жеткілікті мәліметтердің орташа сипаттамасы, яғни мода деп таңдауда ең жиі кездесетін мәнді айтады.
• Сандар қатарының қарапайым көрсеткіші ең үлкен және ең кіші сандар арасындағы айырымға тең сан құлаш (R_В) болып табылады, яғни               

Мысалы: 16, 13, 15, 10, 19, 22, 25, 12, 18, 19, 19, 14, 16, 10 берілген қатардың модасын, құлашын табу керек.

Шешуі. 

Модасы: = 19.

Құлаш: = 25 – 10 = 5.